เครื่องหมาย มอก. คืออะไร และประโยชน์ของ มอก. ที่ควรรู้

“มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม” หรือ มอก. หมายถึง ข้อกําหนดทางวิชาการที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม(สมอ.) ได้กําหนดขึ้นเพื่อเป็นแนวทางแก่ผู้ผลิตในการผลิตสินค้าให้มีคณภาพในระดับที่เหมาะสมกับการใช้งานมากที่สุด โดย มอก. แบ่งได้ 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ มอก.ทั่วไป และ มอก.บังคับ

มอก. มีประโยชน์อย่างไร 

เครื่องหมาย มอก. ถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพของสินค้าในตลาด ช่วยยกระดับมาตรฐานอุตสาหกรรมไทยให้ทัดเทียมสากล ประโยชน์ของ มอก. นั้นไม่ได้ตกอยู่กับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่ส่งผลดีต่อทั้งวงจรเศรษฐกิจ ตั้งแต่กระบวนการผลิตของผู้ประกอบการ ไปจนถึงความปลอดภัยและความคุ้มค่าในการใช้งานของผู้บริโภค ซึ่งสามารถจำแนกประโยชน์ที่ได้รับอย่างชัดเจนได้ดังนี้

ประโยชน์ต่อผู้ผลิต 

สำหรับในมุมมองของผู้ผลิตการปฏิบัติตามมาตรฐาน มอก. เหมือนการวางรากฐานความสำเร็จที่ยั่งยืน ช่วยให้เราสามารถควบคุมกระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ลดความสูญเสีย และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันทั้งในระดับประเทศและระดับสากล ซึ่งส่งผลดีต่อธุรกิจในระยะยาวดังนี้

• เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต : ช่วยให้กระบวนการผลิตมีความราบรื่น ลดอัตราการเกิดของเสีย และสามารถใช้วัสดุร่วมกันได้ ทำให้บริหารจัดการทรัพยากรได้คุ้มค่าที่สุด
• สร้างความเชื่อมั่น : สินค้าที่มีเครื่องหมาย มอก. ย่อมได้รับการยอมรับในเรื่องคุณภาพและความปลอดภัย สร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับแบรนด์สินค้า
• เพิ่มโอกาสทางการค้า : เป็นใบเบิกทางสำคัญในการเข้าสู่ตลาดภาครัฐและเอกชน รวมถึงเพิ่มโอกาสในการส่งออกสินค้าไปยังต่างประเทศ
• การแข่งขันที่เป็นธรรม : ช่วยสร้างบรรทัดฐานราคาและคุณภาพที่ยุติธรรม โดยวัดกันที่มาตรฐานของสินค้า ไม่ใช่การตัดราคาด้วยสินค้าด้อยคุณภาพ

ประโยชน์ต่อผู้บริโภค 

ในส่วนของผู้บริโภคเครื่องหมาย มอก. ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้นที่ช่วยให้การตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าง่ายและปลอดภัยยิ่งขึ้น โดยไม่ต้องมีความเชี่ยวชาญด้านเทคนิค ก็สามารถมั่นใจได้ว่าสินค้าที่เลือกนั้นผ่านการตรวจสอบและรับรองความปลอดภัยมาแล้ว

• ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน : มั่นใจได้ว่าสินค้าผ่านการทดสอบความปลอดภัย ลดความเสี่ยงจากอุบัติเหตุหรืออันตรายจากการใช้งาน
• ประหยัดเวลาในการเลือกซื้อ : ไม่ต้องเสียเวลาตรวจสอบสเปคสินค้าอย่างละเอียด เพียงสังเกตเครื่องหมาย มอก. ก็ทราบได้ถึงระดับคุณภาพ
• ความคุ้มค่า : ได้รับสินค้าที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ อายุการใช้งานยาวนาน คุ้มค่ากับราคาที่จ่ายไป
• การบำรุงรักษาง่าย : สินค้ามาตรฐานมักมีอะไหล่และอุปกรณ์ประกอบที่หาได้ง่าย สามารถใช้ทดแทนกันได้ สะดวกต่อการซ่อมแซม

มอก. ทั่วไป แตกต่างจาก มอก. บังคับ อย่างไร

• มอก.ทั่วไป : เป็นเครื่องหมายมาตรฐาน มอก. ที่ทาง สมอ. กำหนดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ชนิดนั้นๆ ไว้ ซึ่งผู้ผลิตสามารถยื่นความจำนง เพื่อทำการขอคำรับรองคุณภาพจาก สมอ. ได้โดยตามความสมัครใจ ซึ่งจะแสดงถึงคุณภาพสินค้าที่ตรงไปตามเกณฑ์ที่ได้กำหนดในมาตรฐาน และเพื่อเพิ่มความมั่นใจให้กับผู้บริโภคว่าสินค้านั้นมีคุณภาพ ปลอดภัย และคุ้มค่า
• มอก. บังคับ : (เครื่องหมายมาตรฐาน มีวงกลมล้อมรอบ) เป็นเครื่องหมายที่แสดงบนผลิตภัณฑ์ที่มีกฎหมาย กำหนดให้ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน ซึ่งบังคับให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จำหน่ายจะต้องผลิต นำเข้า และจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ที่เป็นไปตามมาตรฐานเท่านั้น เพื่อคุ้มครองความปลอดภัย ให้แก่ผู้บริโภคและป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นแก่เศรษฐกิจของประเทศ

มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์เหล็กและเหล็กกล้าฯ

มาตรฐานผลิตภัณฑ์เหล็กฯ ของประเทศไทย 

TIS (Thai Industrial Standard) มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม

มาตรฐานผลิตภัณฑ์ (สากล) ปรับเป็น 

ASTM (American Society for Testing and Material) JIS (Japanese Industrial Standards) BS/EN (British Standard / European Standard) DIN (Deutsches Institut Für Normung : German Industrial Standard) 

ประเภทของสินค้าและมอก. ที่เกี่ยวข้อง

เหล็กแผ่นรีดร้อน เหล็กแผ่นรีดเย็น เหล็กแผ่นรีดเย็นไร้สนิม และเหล็กแผ่นเคลือบ

เหล็กทรงแบน 

• มอก.528-2560 : เหล็กกล้าคาร์บอนทรงแบนรีดร้อนสำหรับงานทั่วไป และงานขึ้นรูป
• มอก.1479-2558 : เหล็กกล้าทรงแบนรีดร้อนสำหรับโครงสร้างทั่วไป
• มอก.1499-2563 : เหล็กกล้าคาร์บอนรีดร้อน แผ่นม้วน แผ่นแถบ แผ่นหนา และแผ่นบาง สำหรับงานโครงสร้างเชื่อมประกอบ
• มอก.1735-2563 : เหล็กกล้าคาร์บอนรีดร้อน สำหรับงานท่อ
• มอก.1999-2560 : เหล็กกล้าคาร์บอนรีดร้อน แผ่นแถบ แผ่นหนา และแผ่นบาง สำหรับโครงสร้างรถยนต์
• มอก.2012-2558 : เหล็กกล้าทรงแบนรีดเย็น สำหรับโครงสร้างทั่วไป และงานดึงขึ้นรูป
• มอก.2223-2565 : เหล็กกล้าคาร์บอนทรงแบนเคลือบสังกะสี โดยกรรมวิธีทางไฟฟ้า คุณภาพทางการค้าและคุณภาพสำหรับการขึ้นรูป
• มอก.50-2565 1 : เหล็กกล้าทรงแบนรีดเย็นเคลือบสังกะสี โดยกรรมวิธีจุ่มร้อน แผ่นม้วน แผ่นแถบ แผ่นตัด และแผ่นลูกฟูก

เหล็กทรงยาว

เหล็กเส้น เหล็กลวด และเหล็กรูปพรรณรีดร้อน (H-Beam, I-Beam)

• มอก.20-2559 : เหล็กเส้นเสริมคอนกรีต (เหล็กเส้นกลม)
• มอก.24-2559 : เหล็กเส้นเสริมคอนกรีต (เหล็กข้ออ้อย)
• มอก.1227-2558 : เหล็กโครงสร้างรูปพรรณรีดร้อน
• มอก.95-2540 : ลวดเหล็กกล้าสำหรับคอนกรีตอัดแรง
• มอก.348-2559 : เหล็กลวดคาร์บอนต่ำ
• มอก.420-2540 : ลวดเหล็กกล้าตีเกลียวสำหรับคอนกรีตอัดแรง มอก. ของ Cotco Metal Works
• มอก.107-2566 3 เหล็กโครงสร้างรูปพรรณกลวง (มาตรฐานทั่วไป)
• มอก.276-2562 ท่อเหล็กกล้า (มาตรฐานทั่วไป)
• มอก.427-2562 ท่อเหล็กกล้าเชื่อมด้วยไฟฟ้าสำหรับส่งน้ำ (มาตรฐานทั่วไป)
• มอก.770-2567 ท่อเหล็กกล้าเคลือบสังกะสีสำหรับร้อยสายไฟฟ้า (มาตรฐานทั่วไป)
• มอก.1228-2561 เหล็กโครงสร้างรูปพรรณขึ้นรูปเย็น (มาตรฐานบังคับ)

วิธีการเช็ก มอก. ของธุรกิจต่าง ๆ

ผู้บริโภคและผู้ประกอบการจำเป็นต้องตรวจสอบความถูกต้องของเครื่องหมาย มอก. เพื่อป้องกันการถูกหลอกลวงจากสินค้าไม่ได้มาตรฐานหรือการสวมสิทธิ์เครื่องหมาย ซึ่งขั้นตอนการตรวจสอบนั้นสามารถทำได้ง่าย รวดเร็ว และแม่นยำ ผ่านช่องทางออนไลน์

• ตรวจสอบผ่านเว็บไซต์ สมอ. : สามารถนำชื่อผู้ผลิต หรือเลขที่ มอก. เข้าไปค้นหาได้ที่เว็บไซต์ https://appdb.tisi.go.th/tis_dev/p3_tis/p3tis.php ระบบจะแสดงสถานะใบอนุญาตว่าเป็นปัจจุบันหรือไม่ 
• สังเกตเครื่องหมายและ QR Code : ผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐานต้องมีเครื่องหมาย มอก. แสดงชัดเจน คู่กับ QR Code (สำหรับสินค้ารุ่นใหม่) ให้ผู้ซื้อสแกนตรวจสอบข้อมูลผู้ได้รับใบอนุญาตได้ทันที
• ตรวจสอบรายละเอียดบนฉลาก : ต้องระบุชื่อผู้ทำ หรือโรงงานที่ผลิต หรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียน และต้องระบุเลขที่ มอก. ให้ถูกต้องตรงกับตัวสินค้า

สรุป

มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ในการรับรองคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้า โดยเฉพาะในกลุ่มวัสดุก่อสร้างและเหล็กรูปพรรณ การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่มี มอก. จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด เพราะนอกจากจะได้รับความมั่นใจในการใช้งานแล้ว ยังช่วยลดความเสี่ยงและค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมระยะยาว สำหรับ COTCO METAL WORKS เราให้ความสำคัญสูงสุดกับการผลิตสินค้าตามมาตรฐาน มอก. ทั้งแบบทั่วไปและแบบบังคับ เพื่อส่งมอบผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ แข็งแรง และปลอดภัย ให้กับทุกโครงสร้างของประเทศ

FAQ คำถามที่พบบ่อย

หากพบสินค้าบังคับไม่มีเครื่องหมาย มอก. วางจำหน่าย แจ้งที่ไหน? 

สามารถแจ้งเบาะแสได้ที่ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) หรือร้องเรียนผ่านสายด่วน 1111 ของรัฐบาล

มอก. มีวันหมดอายุหรือไม่? 

ใบอนุญาต มอก. ไม่มีวันหมดอายุ แต่สามารถถูกเพิกถอนได้หากผู้ผลิตไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไข หรือหากมีการประกาศยกเลิกมาตรฐานเดิมและประกาศใช้มาตรฐานใหม่ ผู้ผลิตต้องยื่นขอใบอนุญาตใหม่ตามมาตรฐานล่าสุด

สินค้านำเข้าต้องมี มอก. หรือไม่? 

หากเป็นสินค้าที่อยู่ในรายการ "มาตรฐานบังคับ" ผู้นำเข้าต้องขอใบอนุญาตจาก สมอ. และสินค้าต้องมีเครื่องหมาย มอก. เท่านั้นจึงจะนำเข้ามาจำหน่ายในราชอาณาจักรได้

ผู้บริโภคจะได้อะไร หากเลือกใช้เหล็กที่มี มอก.? 

จะได้เหล็กที่เต็มน้ำหนัก เต็มขนาด และมีคุณสมบัติทางกล เช่น การรับแรงดึง หรือการยืดตัว ตรงตามที่วิศวกรคำนวณไว้ ทำให้โครงสร้างอาคารมั่นคง แข็งแรง และปลอดภัย

เลขหลังเครื่องหมายขีด ในเลขที่ มอก. คืออะไร?

คือปีพุทธศักราชที่มาตรฐานนั้นๆ ถูกประกาศกำหนดใช้ ซึ่งช่วยให้เราทราบว่าสินค้านั้นผลิตตามเกณฑ์มาตรฐานฉบับปีใด และเป็นมาตรฐานที่เป็นปัจจุบันหรือไม่